La oss lage ein kampanje for trea! De er viktige!
Trea gir oss mange økosystemtenester, som nedkjøling, vasshandtering, biologisk mangfald og produksjon av oksygen. Det er viktig at alle kjenner verdien av trea i nærmiljøet sitt. For å informere samfunnet om fordelane trea gir oss, arrangerer vi ein kampanje for trea våre! Den 18. september 2026 vil vi over heile Europa feste TreeTag-plakatar på tre med informasjon om kvart enkelt tre. Kor stort er det? Kva art er det? Og kva nytte gir det?
Kvart tre vil bli presentert på sosiale medium og på denne nettsida. Ved å sende ut pressemeldingar om dei merkte trea ønskjer vi å rette merksemda mot trea og dei viktige fordelane dei gir.
Har du eit viktig tre, eller ønskjer du å bidra til kampanjen? Ta gjerne kontakt med oss!
Fordelane med bytre
I byar og tettstader er tre ein viktig del av helse og livskvalitet for innbyggjarane. Sjølv om den estetiske verdien deira er lett å sjå, er dei vitskapleg dokumenterte økosystemtenestene trea gir både omfattande og avgjerande for livskvaliteten vår. Frå betre luftkvalitet til auka psykisk velvære – bytre er heilt sentrale for å skape berekraftige, sunne og levande byar.
Ved å forstå og verdsetje dei mange fordelane trea gir, kan vi betre arbeide for å ta vare på dei og integrere dei i byplanlegging og forvaltning slik at dei får gode vilkår for vekst og utvikling på lang sikt.
Betre luftkvalitet
Bytre fungerer som naturlege luftfilter. Gjennom fotosyntesen tek dei opp karbondioksid (CO₂) og slepper ut oksygen (O₂), samstundes som karbon blir lagra i treet når det veks. Trea fangar òg opp svevestøv og forureinande stoff som svoveldioksid (SO₂), karbonmonoksid (CO), nitrogendioksid (NO₂) og ozon (O₃), som alle kan gi alvorlege luftvegssjukdomar. Forsking viser at urbane skogar kan redusere nivået av luftforureining med opptil 60 prosent, noko som gir reinare og sunnare luft for alle.
Vasshandtering
Bytre bidreg til effektiv handtering av vatn ved å fange opp nedbør, redusere avrenning og auke delen gjennomtrengelege areal. Rotsystema deira forbetrar jordstrukturen, aukar infiltrasjonen, reduserer erosjon og aukar jordas evne til å halde på vatn. Trea bidreg òg til filtrering av vatn og til å fylle opp grunnvassressursane. Ved å bremse vassstraumen reduserer tre risikoen for flaum og bidreg til å verne urbane vassdrag. I tillegg spelar dei ei viktig rolle i å filtrere forureining frå regnvatn og slik verne vasskvaliteten.
Trea gjer endå meir!
Klimaregulering
Trea spelar ei viktig rolle i reguleringa av bymiljøet. Dei påverkar solinnstråling, vindhastigheit, lufttemperatur, luftfukt og varmeutstråling frå harde flater. Dei gir skugge, senkar temperaturen under trekrona og reduserer den såkalla varmeøyeeffekten i byar. Denne effekten oppstår når asfalt og betong absorberer og strålar ut varme. Eit vaksent tre kan fordampe opptil 380 liter vatn på ein varm dag, noko som kjøler ned lufta. Område med mange store tre kan derfor vere fleire gradar kjøligare enn område utan tre, noko som reduserer behovet for kjøling og energibruk.
Biologisk mangfald og leveområde
Kvart bytre er eit lite univers av biologisk mangfald. Trea gir leveområde for mange ulike fuglar, insekt og små pattedyr. Dette mangfaldet er avgjerande for økologisk balanse og styrkjer helsa til økosystemet i byen. Eit rikt artsmangfald gjer òg økosystemet meir robust mot miljøpåverknader og klimaendringar.
Psykologiske og sosiale fordelar
Tilstadeveret av tre i byområde er knytt til ei rekkje positive psykiske og sosiale effektar. Grøne område kan redusere stress, betre humøret og styrkje den psykiske helsa. Dei gir eit avbrekk frå det hektiske bylivet og skaper møteplassar for fellesskap, avslapping og rekreasjon. Studium viser at menneske som bur i område med meir grøntareal, rapporterer høgare livskvalitet og lågare nivå av angst og depresjon.
Økonomisk verdi
Bytre gir òg store økonomiske fordelar. Eigedomar med tre og grøne område har ofte høgare marknadsverdi. Verksemder i grøne område tiltrekkjer seg fleire kundar, og tilsette som arbeider i grøne omgjevnader rapporterer høgare trivsel og produktivitet. I tillegg sparer økosystemtenestene frå tre – som reinsing av luft og vatn, klimaregulering og flaumdemping – byar for store kostnader knytte til infrastruktur og helse.
Metode
Fordelane som blir viste for kvart tre vi har kartlagt og merka, er baserte på i-Tree Eco si berekning av økosystemtenestene trea leverer. i-Tree er ei avansert samling av fagfellevurderte og gratis verktøy utvikla for å analysere trestruktur og trefunksjon, slik at ein kan berekne verdien av økosystemtenestene trea gir.
i-Tree vart utvikla av USDA Forest Service i samarbeid med ei rekkje partnarar. Verktøyet vart opphavleg utvikla for bruk i USA, men er no tilgjengeleg globalt og blir nytta av tusenvis av lokalsamfunn, ideelle organisasjonar, kommunar, fagpersonar innan urban skogforvaltning, frivillige og studentar.
Resultata frå slike analysar gir viktig kunnskap som kan styrkje planlegging og forvaltning av den urbane treskogen vår på lang sikt. For å få fram desse resultata må det samlast inn feltdata frå kvart enkelt tre som inngår i prosjektet. Metodane for datainnsamling er skildra i i-Tree Eco Field Guide.
For meir informasjon om i-Tree, inkludert handbøker, videoar, prosjektomtalar og støttedokument.
Partnarar
Denne kampanjen er eit samarbeid mellom organisasjonar frå fleire europeiske land. I Belgia, Kroatia, Tsjekkia, Danmark, Tyskland, Italia, Nederland, Noreg, Polen, Portugal, Spania og Sverige bidreg kampanjen til å skape merksemd om kor viktige trea er.
